Het zoetwateraquarium

Het zoetwater aquarium

Een aquarium in uw woonkamer kan een mooie en fraaie aanvulling zijn op uw inrichting. Een aquarium wordt ook wel een levend schilderij genoemd. Fraai gekleurde planten en vissen die door de bak zwemmen is inderdaad een lust voor het oog.
Maar om tot een goed functionerend aquarium te komen, is het toch wel belangrijk om u goed voor te bereiden zodat u weet wat er allemaal bij komt kijken. Niets is zo vervelend als u een aquarium heeft gekocht dat alleen maar ergernis veroorzaakt. Middels dit artikel wil ik u globaal meenemen door een aantal aspecten van de zoetwateraquaristiek.

Maar een aquarium wat is dat nu precies. Simpel gezegd is het een bak met water waarin vissen en planten leven. Volgens Wikipedia is het echter een bak met water waarin onderwaterflora en fauna gehouden wordt met de bedoeling vissen en planten te verzorgen, te tonen en/of te kweken. Daartoe is een aquarium voorzien van wanden van glas, plexiglas of betonplex en systemen om een ecologische stabiele toestand te bevorderen.

Deze omschrijving zal ik stapsgewijs doornemen om u wat meer te vertellen over het aquarium. Als eerste aspect komt naar voren een bak met water. Als u met een aquarium gaat beginnen moet u zich gaan oriënteren waar deze komt te staan. Dit is namelijk belangrijk voor de grootte van het aquarium. In de handel zijn diverse standaardaquaria te koop met allerlei afmetingen, variërend van 30 cm breedte tot 2 meter (of breder). Uiteraard kunt u ook een aquarium op maat laten maken of zelf het aquarium in elkaar lijmen met speciale kit.  Wat de plaats betreft in de ruimte is het raadzaam om het aquarium niet te dicht bij een raam te zetten. Door het extra daglicht kunnen algen zich makkelijk op de voorruit vestigen waardoor we de vissen en de planten moeilijker kunnen zien. Dit levert extra werk op om de voorruit schoon te houden.

Als het aquarium eenmaal staat kan met de inrichting begonnen worden. In de definitie wordt gesproken over de onderwaterflora en -fauna. Dit wil zeggen de planten en dieren die onder water leven. Momenteel zijn er veel soorten planten en vissen die in de handel worden aangeboden en aan u de keuze welk u gaat houden. Over smaak valt niet te twisten en u mag hierin zelf kiezen. Hierbij zijn wel een aantal aspecten die belangrijk zijn, denk bijvoorbeeld aan de grootte van de vissen (worden ze niet te groot voor het aquarium) wat is het voedingspatroon van de vissen (eten ze elkaar niet op) en welke temperatuur en waterwaarden hebben ze nodig hebben ze nodig.

Binnen de aquaristiek wordt er onderscheid gemaakt tussen 2 soorten aquaria. Dit zijn het gezelschapsaquarium en het speciaal aquarium. Bij een gezelschapsaquarium wordt het aquarium ingericht met planten en vissen die over de gehele wereld vandaan komen. De planten worden in het aquarium geplaatst waarbij rekening wordt gehouden met de kleur van de plant, de soort bladeren en de vorm van de plant. Hierbij wordt getracht om contrast te maken zodat de planten er goed komen. Tevens kunt u hierdoor ook dieptewerking realiseren (dit kunt u zien  op de site bij de aquaria van de heren Maurits van de Berge, Jan van de Berge en Herman Uijl). Bij de keuze van de vissen is het raadzaam om alle lagen van het aquarium te bevolken. Denk bijvoorbeeld daarbij aan vissen die aan het oppervlakte leven, vissen die tussen de planten leven of bodembewoners. Houdt er ook rekening mee dat sommige vissen graag in scholen (kardinaaltertra’s, roodkopzalmen) worden gehouden terwijl andere soorten juist paarsgewijs of in een trio gehouden dienen te worden.

Bij een speciaal aquarium wordt er een biotoop nagebootst met vissen en planten die van nature uit dezelfde omgeving komen. Dit heeft onder andere te maken met de temperatuur van het water, de zuurgraad van het water en het gedrag van de vissen. Zo worden discusvissen en maanvissen vaak in een speciaal aquarium gehouden. Deze rustige en fraai gekleurde vissen hebben graag zacht water en een hoge temperatuur nodig. Deze omstandigheden zijn niet voor alle vissen en planten geschikt. Een voorbeeld hiervan is het aquarium van Alex van Binsbergen, welke u kunt vinden op de site bij de keuring van 2018. Een andere grote groep speciaal aquaria vormen de cichliden uit Afrikaanse meren. Met name de vissen uit het Malawi en Tanganyikameer zijn erg populair. Deze vissen leven in een rotsachtig biotoop met weinig planten en hebben hard water nodig. Bij de inrichting van een dergelijk aquarium dient u hier dan ook rekening mee te houden. Een voorbeeld hiervan is het speciaal aquarium van Thorn van Bragt welke u hier op de site kan vinden. Tevens zijn er nog genoeg andere biotopen welke u kunt nabootsen, denk daarbij bijvoorbeeld aan de vissen van Azië (goeramis) en Australië (regenboogvissen).

Het spreekt voor zich dat een aquarium meer is dan alleen maar water, vissen en planten. In de definitie wordt ook gesproken over systemen die een ecologische stabiele toestand bevorderen. Maar wat houdt dat in? Alle dieren en planten die in het aquarium leven hebben voedingsstoffen nodig en produceren afvalstoffen. Het is belangrijk om deze afvalstoffen zoveel mogelijk uit het water te halen. Dit kan door reguliere waterverversing maar het gebruik van een filter is hierbij ook onvermijdelijk. Het filter zorgt er onder andere voor dat al het zweefvuil wordt opgevangen. Een andere functie van het filter is om de schadelijke afvalstoffen (nitriet) om te zetten in het ongevaarlijke nitraat. Een veel gebruikt filter is het zogenaamd potfilter filter. Voor de grotere aquaria wordt ook wel gekozen voor een biologisch filter. Dit is een klein aquarium op zich welke is opgebouwd uit meerdere compartimenten om het water zo optimaal mogelijk te filteren. Door het water te filteren ontstaat er extra stroming waardoor er extra zuurstof aan het water wordt toegevoegd.

Een ander niet onbelangrijk element is de verlichting. Het spreekt voor zich dat de planten licht nodig hebben om te kunnen groeien. Momenteel is de led verlichting sterk in opkomst en zijn de ervaringen over het algemeen positief. In de nieuwe standaard aquaria is de led verlichting al aangebracht. Deze zijn in verschillende kleurencombinaties leverbaar. Een andere mogelijkheid zijn de Tl-buizen. Ook hierin zijn allerlei kleuren mogelijk. Beide hebben qua lengte een standaardmaat, waarbij een vast Wattage behoort. Indien u zelf een lichtkap wilt gaan maken, dien u hier dan ook rekening mee te houden.

Tot slot heeft een aquarium ook nog een thermostaat (verwarming) nodig. De meeste vissen die gehouden worden zijn (sub)tropisch wat wil zeggen dat ze een minimale temperatuur van ongeveer 20 graden Celsius nodig hebben.

Uiteraard zijn er nog meerdere aspecten die van invloed zijn op het functioneren van uw aquarium. Hierbij kunt u denken aan:

  • extra plantenvoeding (in de bodem of welke kan worden toegevoegd aan het water)
  • het gebruik van koolstofdioxide (CO2) welke de groei van de planten bevordert
  • het gebruik van extra toevoegingen welke de zuurgraad van uw water beïnvloedt (met name bij de speciaal aquaria)

Als u van plan bent om een aquarium aan te schaffen dan is het raadzaam om u goed te oriënteren voordat u een aquarium koopt. Het zou immers zonde zijn als u een aquarium heeft aangeschaft dat niet tot ontwikkeling komt en alleen maar ergernis veroorzaakt. U kunt natuurlijk bij de plaatselijke aquariumwinkel terecht maar ook bij ons als vereniging. Laat uw vraag achter op de site en wij nemen contact met u op. We wensen u in ieder geval veel plezier toe in deze fraaie en fascinerende hobby.

Thorn van Bragt

Mijn Tanganyika cichliden sprookje.

Sinds 20 jaar houd ik al cichliden uit het Tanganyikameer in mijn aquarium. In deze periode heb ik verschillende soorten gehad welke allemaal hun eigen fraaie karakter en kleuren hebben.

Het Tanganyikameer
is gelegen in Afrika en maakt samen met het Malawimeer en Victoriameer deel uit van de Afrikaanse slenkmeren. Het Tanganyikameer is een smal maar langgerekt meer (670 x 50 km). Ondanks dat het meer zo smal is, is deze wel het een na diepste meer van de wereld. Het diepste punt is 1470 meter diep. Het meer is door meerdere landen (Tanzania, Zambia, Zaïre en Burundi) omgeven en wordt gekenmerkt door veel rotsen, weinig planten en hard water. De vissen die in dit meer leven zijn dan ook endemisch, dat wil zeggen dat ze alleen maar in het Tanganyikameer voorkomen. Binnen dit meer zijn ook verschillende biotopen, zoals het open water, de rotsachtige habitat en de open vlaktes met zand eventueel aangevuld met grote velden met lege slakkenhuizen.

De cichliden
lijken op de baarzen maar verschillen hiervan door de bouw van de keelkaken en het aanwezig zijn van slechts één reukgroefgat aan beide zijden van de kop. Het lichaam van de cichliden varieert van langgerekt tot schijfvormig (discusvis) zelfs hoger dan lang (maanvis). Langgerekte vormen (onder meer Crenicicla-soorten) behoren tot de uitzonderingen. De meeste cichliden soorten onderscheiden zich van overige vissen door hun voortplantingsgedrag. De meeste soorten spreiden een voorbeeldige broedzorg ten toon. Dit gaat van de bewaking van de eieren, tot het uitbroeden in de bek bij muilbroeders of het laten eten van de huid bij discusvissen.

Na een verbouwing thuis had ik besloten om mijn aquarium, 170 x 50 x 50 cm, opnieuw in te richten en te voorzien van nieuwe vissen. Nadat de bak was leeg gemaakt heb ik deze grondig schoongemaakt. De achterwand, welke ik heb laten maken, heb ik laten zitten. Vervolgens begon het lastigste karwei, het stapelen van de stenen. Dit klinkt heel simpel, maar ik vond het toch tegenvallen om een natuurlijke inrichting te creëren.  Hierbij heb ik gebruik gemaakt van grote en kleine stenen. De beplanting bestaat uit een tweetal soorten welke ook in het Tanganyikameer groeien, te weten de Vallesneria Spiralis en het alom bekende hoornblad (welke ook vaak in de vijver wordt gehouden). Verder heb ik nog een stronk azaleahout gebruikt (omdat ik het zelf mooi vind) en liggen er op de bodem slakkenhuizen die uit het Tanganyikameer komen.

Vissenbestand
Qua vissenbestand heb ik gekozen voor om alle lagen van het aquarium te bevolken. Op de bodem verblijft een groepje meervallen (Synodontus Petricola) en een vijftal slakkenhuisbewoners (Lamprologus Occelatus). Deze kleine visjes worden niet groter dan 4 cm en leggen hun eitjes in de schelpen welke ze zeer fanatiek bewaken. Daarnaast heb ik een drietal soorten vissen die voornamelijk tussen de rotsen leven. Ze hebben allemaal hun eigen territorium. Deze zijn de Prinses van Zambia (Neolamprolgus Daffodil), de Julidochromis Regani Kipilli en de Altolamproglugus Calvus Black (dit is een koppel jagers en moet het aantal jonge vissen in toom houden). In het bovenste deel van het aquarium (open water) heb ik een groep vissen zwemmen welke behoren tot de haring-cichliden (Cyprichromis Leptosoma Blue Flash Mpulungu). De mannen zijn hierbij fraai blauw/paars met geel gekleurd terwijl de vrouwen egaal grijs zijn met wel wat kleuraccenten in de vinnen. Zij zwemmen fraai als gehele groep door bak waarbij de mannen hun mooiste kleuren laten zien om indruk te maken op de dames en de andere mannen.

Voor dit aquarium heb ik twee potfilters in gebruik welke zijn gevuld met verschillende filtermaterialen (witte watten, ephysubstraat, schelpen en keramiekbuisjes). Middels een thermostaat wordt de temperatuur op 23 graden gehouden en wordt de bak verlicht door drie tl-balken. Wekelijks ververs ik ong. 100 liter water. Dit doe ik om de bodem schoon te houden maar ook om de hardheid (opgeloste zouten/elementen) van het water zo optimaal mogelijk te houden. De vissen krijgen verschillende soorten diepvriesvoer te eten, zoals mossels, watervlooien, muggenlarven en cyclops.

Mochten jullie een keer willen komen kijken in Bergen op Zoom dan zijn jullie van harte welkom. Laat een berichtje achter op de site en dan kunnen we iets afspreken.

Thorn van Bragt